Wszystko co robimy tutaj, czynione jest dla frajdy, a nie dla zasług. Te ostatnie bowiem są dziedziczne i nie mamy wpływu na ich dystrybucję. Nawet gdyby ktoś z nas zdobył złoty medal na olimpiadzie, całkiem niespodziewanie, nie będzie to miało dla krajowej komunikacji i życia społecznego żadnego znaczenia. Bogatsi o to spostrzeżenie, możemy więc żyć dalej, znacznie szczęśliwsi, niż wtedy kiedy zawracalibyśmy sobie głowę różnymi złudzeniami.

Co zaś jest istotą manipulacji w sferach, którymi się interesujemy i z których żyjemy? Formatowanie przeszłości poprzez mitologizowanie postaci. Podkreślanie zasług jednych i umniejszanie ich w przypadku innych, bądź też całkowite wygumkowanie wielu osób z historii, bo tak jest wygodniej. Efektem tego jest znana nam dobrze powierzchowność w ocenie faktów, a także współczesne całkiem kreacje autorów i polityków, którzy w zasadzie opanowali jedną tylko manierę bycia i pisania – jestem podobny do…I to w zasadzie wystarcza dla zyskania poklasku, bo każdy chce być do kogoś podobny, ale nikt nie chce być sobą. To jest niestety za trudne, głównie z tego powodu, że przez większą część życia los nasz zależy od innych i to inni go kształtują, często  bezlitośnie gwałcąc nasze marzenia. Efektem tego, jeśli już ktoś zyska kontrolę nad własnym życiem, jest gwałtowne zerwanie się z uwięzi. Może też być tak, że człowiek jedynie żyje złudzeniem, iż z czegoś się wyrwał, a wtedy nie pozostaje mu nic innego jak tylko udawanie kogoś kim nigdy nie był. Żeby uzyskać jakieś złudzenie wolności. Ono musi być wygładzone, ulizane i nie może tam znajdować się nic kontrowersyjnego. Wszystko powinno być przewidywalne. No, ale skończmy z tą psychologią dla ubogich i przejdźmy do konkretów. Na swojej drodze spotkałem masę ludzi, którzy deklarowali się jako piłsudczycy. Był to i jest nadal bardzo słaby pomysł na promocję. Bo i cóż to może znaczyć? Jeśli odjąć Piłsudskiemu najważniejszą zasługę, która przecież nie tylko do niego należy, staje on przed nami w całym swoim agresywnym dość ubóstwie i bezskuteczności. I wtedy zaczyna się mitologizowanie. Wczoraj, na przykład, przeczytałem wpis jednego pana, który pisze historyczne książki, że Traktat Ryski dał Polsce całkiem sporo, a jego głównym architektem był właśnie Piłsudski. Wnosić stąd można, że pan ów ani Jałowieckiego, ani Mackiewicza, ani tym bardziej Woyniłłowicza i Milewskiego nigdy nie czytał. Bo i po co? Wszak jest piłsudczykiem. To zaś powinno wystarczyć do określenia się i zajęcia dobrego miejsca w towarzystwie i hierarchii zawodowej.

Dominacja takich postaw wywołuje jeden ważny i szkodliwy efekt – fetyszyzuje historię i czyni z niej nie przedmiot dociekań i nowych odkryć dokonywanych przez wciąż na nowo podejmowane redakcje wydarzeń i postaci, ale serię wygłupów na użytek najmniej rozgarniętej części populacji. Ze szczególną ochotą biorą w tych wygłupach udział profesorowie.

Jak to już wielokrotnie pisałem jedną z najbardziej fetyszyzowanych postaci e dziejach jest Zawisza Czarny. Człowiek, którego postawa ma służyć wychowaniu młodzieży, a o którym w zasadzie nic nie wiadomo. Jego zaś jedyna, fabularyzowana biografia, zaczyna się w żydowskiej dzielnicy w Saragossie, a napisana została może z dziesięć lat temu. Poza jej autorem nikt, żaden utytułowany naukowiec tego ryzyka nie podjął. Ktoś powie, że to z takiego powodu iż nasi utytułowani naukowcy są w istocie utytłani, a nie utytułowani. I trudno się by było z tym nie zgodzić.

Publiczność zaś pragnie postaci i postaw jednoznacznych. Takie jest przekonanie wśród kolporterów narracji historycznych. I w wielu przypadkach tak rzeczywiście jest, tylko że to dotyczy jedynie tych najgłośniej hałasujących konsumentów treści, którzy sami też chcieliby być piłsudczykami, albo może królem Bolesławem Szczodrym, co zabija złego biskupa Stanisława, za zdradę. Uważam osobiście, że nie można formatować oferty z myślą o takich istotach. Bo wtedy okaże się, że zamiast pracować dla frajdy, usiłujemy się zasłużyć, w dodatku w sprawie, która nie rokuje. Bo wskazani wyżej konsumenci nie okażą nam ani wdzięczności, ani sympatii. Przeciwnie, będą z nimi wyłącznie cholerne kłopoty.

Jedną z najmniej zrozumiałych i najmniej analizowanych postaci w polskiej historii jest król Stefan Batory. Jego oczywiście można zmitologizować, a uczynił to już mistrz Jan Matejko, ale ilość sprzeczności jaka tkwi w tej postaci i w całym panowaniu oraz okolicznościach, że tak to określę brzegowych, jest ogromna. I w zasadzie poza syntetyzowanie biografii pisanych dla zasługi, nikt nie podejmuje żadnych prób wyjaśnienia tego, co się tak naprawdę działo w czasie dekady panowania króla Stefana. Wymyśliłem więc taki projekt, by wydać jak najwięcej publikacji, które tę dekadę omawiają. Zarówno metodą naukową, jak i beletrystyczną. Przed nami więc, jak się domyślacie wielka przygoda, która zaczęła się niepostrzeżenie, bo przecież mamy już w sklepie trzy publikacji dotyczące króla Stefana. I są to: komiks Huberta Czajkowskiego – Batory, książka – śledztwo Hermana Zdzisława Scheuringa – Czy królobójstwo? Oraz Czary na dworze Batorego – Aleksandra Kraushara. Wszystkie te publikacje reprezentują różne punkty widzenia, bo też i nie da się w jeden oczywisty sposób przedstawić krótkich dziejów panowania króla Stefana. Był to czas zbyt intensywnych fermentów i zbyt wielkich projektów, by można było to tak po prostu opisać. Próbować jednak trzeba. Tym silniej, że król Stefan jest tą postacią w polskiej historii, co do której nie ma żadnych wątpliwości iż realizowała właściwą politykę, wpisaną we właściwą doktrynę. No, ale jak odpowiedzieć na kwestie takie – co z inspiracją turecką, jaka niewątpliwie towarzyszyła wyłonieniu jego kandydatury? Zgodzili się na nią Zborowscy, ludzie powiązani z Wiedniem, a król był do panowania przeznaczony także przez Francuzów? Jak to wszystko pogodzić i wyjaśnić? No cóż, potrzebny jest to tego wybitny autor, albo wręcz grupa wybitych autorów. Takich się jeszcze nie dorobiliśmy. Kwestia stałej obecności arian przy królu, arian, czyli oczywistych tureckich agentów też jest niezwykle frapująca. Podobnie jest z jezuitami. Samo zestawienie tych wszystkich postaci i kombinacji jest onieśmielające, żeby nie powiedzieć paraliżujące, a tu jeszcze niektórzy domagają się wizualizacji. Hubert w swoim komiksie zrobił bardzo wiele, rzucając światło na postaci i wydarzenia nieoczywiste. Trzeba jednak zrozumieć, że forma ta ma swoje ograniczenia. Filmu o Stefanie Batorym się nie doczekamy, choć czas na to, by go nakręcić wydaje się być odpowiedni. No, ale jest jak jest.

Zdecydowałem się więc na wydanie dzieła pisarza nieco zapomnianego, ale dobrze rozpoznawalnego we wspomnieniach przedwojennych pisarzy, malarzy i dziennikarzy. Mam na myśli Edmunda Jezierskiego, który urodził się w Warszawie jako Edmund Krüger. Jego życiorys, nie ukrywam, także zaważył na tym projekcie, bo Jezierski – takiego pseudonimu używał do końca życia – był człowiekiem ze świata wydawniczego. Pracował jako drukarz i grafik, pisał krótkie opowiadania i nowelki, aż w końcu porwał się na temat olbrzymi – w zbeletryzowanej formie opisał panowanie króla Stefana. Myślę, że książka ta stanie się dla nas punktem wyjścia do istotnych rozważań o polityce niełatwej i prowadzonej w warunkach skrajnie niesprzyjających. Chciałbym bowiem tę biblioteczkę tematów batoriańskich ciągnąć dalej. Projekt graficzny książki i okładka to dzieło Rafała Czerniaka, który pracuje teraz nad innym książkami.

Ja zaś mam Wam dziś do zaoferowania dzieło obydwu panów - Edmunda Jezierskiego – powieść o królu Stefanie, i Rafała Czerniaka – piękną edycję w twardej, lakierowanej oprawie.

 

Mam też kilka ogłoszeń. Niektórzy czytelnicy piszą do mnie, że nie dotarła do nich książka Casanovy. Proszę Państwa, napisałem wyraźnie, że to jest subskrypcja. Książka jest zbyt duża, żebym mógł ją wydać sam. Muszę to uczynić z Państwa pomocą. Polska Ludowa nie wydrukowała, ryzykując, Wielkiej Encyklopedii PWN w dużym nakładzie, ale ogłoszono subskrypcję, którą sprzedawano w zakładach pracy. Dziś połowa dzieł na rynku popularyzatorskim jest sponsorowana. A mają one dużo mniejszą objętość niż Casanova. Jeśli ktoś nie zrozumiał tej idei lub się z nią nie identyfikuje, proszę o informację, odeślę natychmiast pieniądze.

Napisała do mnie też osoba, podająca się za czytelniczkę, która wyraziła oburzenie, że wydajemy książkę napisaną przez tego zboczeńca i masona (czy jakoś podobnie). Nie powiem – poczułem się rozczarowany, bo myślałem że takie rzeczy mamy już dawno za sobą. Jak widać nie. Powtarzam więc, jeśli ktoś ma jakieś uwagi do tego systemu sprzedaży, albo czegoś nie zrozumiał lub wręcz książki nie chce, niech do mnie napisze. Nie ma bowiem przymusu inwestowania w nasze wydawnictwa.

A teraz już link do naszej nowej publikacji.

https://basnjakniedzwiedz.pl/produkt/stefan-batory-edmund-jezierski/

 

Aha, jeszcze jedno ogłoszenie. Niestety pospieszyłem się z umieszczeniem w sklepie dodruku I tomu Baśni, nie z mojej winy dostawa się opóźniła i będzie dopiero po 25 stycznia. Nie będę miał więc tej książki także w Krynicy na Targach Sądeckich. Przepraszam. Ci, którzy już ją zamówili otrzymają przesyłkę w późniejszym terminie.

---

tagi: książki  manipulacja  historia  film  komiks  publikacje  stefan batory  hierarchie  zasługa 

	gabriel-maciejewski
	16 stycznia 2026 09:19

25     1573    15 zaloguj sie by polubić