Tak, jak zapowiadałem, wydaliśmy historyczną książkę wszechczasów, czyli dzieło Karola Zbyszewskiego Niemcewicz od przodu i tyłu. Jeszcze w 2024 roku skontaktowałem się, co nie było bynajmniej łatwe, z panią Teresą Zbyszewską, córką autora, dogadaliśmy się co do warunków, ja je spełniłem i teoretycznie mogłem wydać książkę jej ojca. Musiałem jednak czekać do dzisiaj, czyli do stycznia roku 2026, bo tyle czasu powinno upłynąć od wypowiedzenia umowy z poprzednim wydawcą. No i doczekaliśmy się wreszcie. Karol Zbyszewski jest autorem niesamowitym, lubianym przez czytelników, ale lekceważonym i niedocenianym przez tak zwanych zawodowców, czyli historyków z dyplomami. Powodem tego nie jest bynajmniej jego kawaleryjski styl, jak twierdził on sam, ale zgoła coś innego. Oto dzięki takim autorom, jak on czyli piszącym  prawdę bez ogródek, trudniej jest działać manipulantom i agenturze, która udaje zatroskanych o los ojczyzny patriotów. Zbyszewski oczywiście dewastuje wszystkie akademickie hierarchie, to prawda, doktoratu nie zrobił, to też prawda, bo musicie wiedzieć, że Niemcewicz od przodu i tyłu miał być jego pracą doktorską, ale nie to jest najważniejsze. Istotne, że pokazuje on jak w sposób dynamiczny i otwarty pisać o sprawach istotnych, nie popadając w tony fałszywe. Te bowiem dominują w pracach autorów, których celem jest coś innego niż zapoznanie czytelnika z prawdą. Na przykład stworzenie metajęzyka? Po co komuś jakiś, pardon, pieprzony metajęzyk? Po co komuś 350 stron przypisów? I podobne dodatki? Po to, by ukryć intencję z jaką tekst został napisany. No więc tekst Zbyszewskiego napisany został, by ostatecznie i nieodwołalnie zdewastować mit Stanisława Augusta Poniatowskiego. Czy to się udało? Nie, albowiem przed wojną, kiedy Zbyszewski pisał swoją książkę, a także po wojnie, kiedy nie można było jej wydawać w obronie króla Stasia, wystąpiły siły naprawdę potężne. Jest on bowiem jednym z najważniejszych mitów, jakich dorobiła się w Polsce agentura moskiewska i pruska. I w jego obronie stawać jest ciągle gotowa rzesza cała utytułowanych autorów. Zbyszewski zaś został zmarginalizowany i funkcjonuje dziś jaki pewne kuriozum. Niesłusznie, bo powinien być drogowskazem dla nas wszystkich. Nie może  być nim jednak, bo niepochlebnie wypowiadał się przed wojną o Żydach, i nie ma doprawdy znaczenia, że w podobnym tonie pisał o szlachcie, magnatach i chłopach. Są kamienie obrazy, których zapomnieć nie można. Ma też Zbyszewski pecha do swoich obrońców, bo w zasadzie nikt nie podniósł zalet jego prozy, a wszyscy, którzy Niemcewicza od przodu i tyłu czytali, koncentrowali się na jej rozrywkowym charakterze. Trochę szkoda. Nie znalazł też Zbyszewski wdzięcznych naśladowców, albowiem nikt nie ma odwagi, nawet dzisiaj, by w sposób tak inteligentny i z takim poczuciem humoru, wskazywać absurdy poprzednich epok. Przeszłość jest fetyszem uwiarygodniającym zdrajców i bęcwałów. Tak to niestety wygląda. Na ich tle proza Karola Zbyszewskiego lśni, jak szczere złoto. Na początek chciałbym, żebyście zapoznali się z przedmową autora do tej książki, bo jest ona warta lektury. Potem puszczę tu jeszcze parę fragmentów ze środka.

https://basnjakniedzwiedz.pl/produkt/niemcewicz-od-przodu-i-tylu-karol-zbyszewski/

Dla wszystkich pewnie będzie niespodzianką, że okładkę projektował Hubert Czajkowski. Wygląda ona bowiem całkiem inaczej niż dotychczasowe jego dzieła.

Wznowiłem też Pamiętniki włościanina.

https://basnjakniedzwiedz.pl/produkt/pamietniki-wloscianina-jan-slomka/

 

 

Siedem lat ślęczałem nad tą rozprawą, dwa razy nawet spóźniłem się na tenis, bo tak mnie pochłonęło zapylone archiwum. Cytuję 193 źródła, ale jasne, że przeczytałem trzy razy tyle książek i przewertowałem stosy rękopisów. Podałem tylko tytuły tych źródeł na które się powołuję, tj. samą esencję. Skromnie twierdzę, że dysponuję wiedzą na napisanie pół tuzina rozpraw doktorskich. Nasłuchałem się ich dużo, wiem jak powinno wyglądać: meee, meee, muuu... coś pośredniego między sprostowaniem urzędowym, a obwieszczeniem o licytacji. Pedantyczna dokładność, rozwlekłość, oschłość, ironia, zagmatwany styl, lekceważenie ewentualnego czytelnika – oto zasadnicze cechy. W rezultacie najgorliwsza narzeczona zasypia nad dziełem ukochanego doktusia. Piwnice Towarzystwa Naukowego w pałacu Staszica są wypchane po sufit nietkniętymi nakładami rozpraw doktorskich. Łatwiej namówić profesora uniwersytetu na kupno fujarki niż normalnego człowieka na tezę doktorską. Są to studnie wiedzy, z których nikt nie czerpie. Jako zawodowy dziennikarz jestem przyzwyczajony pisać dla ludzi – nie dla myszy bibliotecznych. Zabierając się zatem do Niemcewicza postanowiłem napisać pracę doktorską i jednocześnie rzecz, którą by ktoś jeszcze poza profesorem przeczytał. Pierwsza część zamierzenia się nie powiodła. Nie będę figurował w książce telefonicznej jako „dr Zbyszewski” i fryzjer z naprzeciwka nie będzie mówił: Uszanowanie panu doktorowi! To są te przywileje stanu doktorskiego, o których mamrocze po łacinie Jego Magnificencja rektor przy promocji. Ale przecież nie-dyplomowany generał może wygrać wielką bitwę, więc chyba i nie-doktor może napisać wartościową pracę naukową.

Niektórzy mało rozgarnięci czytelnicy mogą się dopatrywać w mojej książce braku poszanowania dla religii, wojskowości, monarchii, arystokracji, sejmu, moralności – w zasadzie dla wszystkiego. Protestuję jak najenergiczniej. Ani mi w głowie żadne „szarganie świętości”. Lecz nie mogę ludzi, co doprowadzili Polskę do upadku, przedstawiać w korzystnym świetle. Bardzo wygodnie zwalać wszelkie nieszczęścia na zły los, fatum, sytuację międzynarodową, ale nie jest to przekonywujące. Jeśli zdechnie osioł, może istotnie to tylko pech, ale gdy ginie całe państwo, ktoś jednak jest temu winien. Polska upadła nie z powodu Katarzyny i Prus, lecz z winy Poniatowskiego, magnatów, biskupów i szlachty. Jestem głęboko religijny i dlatego doceniam ogromny wpływ i znaczenie duchowieństwa. Odmalowując jakąś epokę niepodobna go pominąć. Gdyby w XVIII wieku kler stał na właściwym poziomie nie doszłoby do takiego rozpicia, nieróbstwa, spodlenia. Byli nawet antypapieże, nie tylko zbrodniczy biskupi. Nie należy tego przemilczeć. Tym wspanialej to świadczy o Kościele katolickim, że mimo okresów niżu swych kapłanów nic nie stracił ze swej powagi i świetności. Pobożność szlachty z tej epoki nic nie była warta. Cały dzień klepano pacierze, wykraczając w międzyczasie przeciw wszystkim dziesięciu przykazaniom boskim. Ta czysto zewnętrzna, powierzchowna pobożność, zwana fideizmem, została przez Rzym przykładnie potępiona. Cokolwiek podaję – jest oparte na źródłach. Oprócz tytułu nic tu nie wymyśliłem. – Ale czy dialogi są autentyczne? – niepokoili się koledzy-doktoranci na seminarium. Cóż, źródła nie zawsze są na tyle szczegółowe. W każdym razie rozmowy takie powinny były się odbyć.

---

tagi: historia  stanisław august poniatowski  niemcewicz od przodu i tyłu  karol zbyszewski 

	gabriel-maciejewski
	8 stycznia 2026 11:14

39     2473    18 zaloguj sie by polubić